SİKLAMEN YETİŞTİRİCİLİĞİ

Orijini Yakın-Doğu olan siklamen bitkisi Primulacea familyasından olup 20 kadar türü bulunmaktadır. Bitki, doğal ortamında ağaç veya çalı gölgelerinde yetişmektedir. Yumrulu bir bitki olan siklamen, her mevsime dayanıklı olup, hem iç hem de dış mekânda kullanılmaktadır. Cyclamen persicum türü daha iri ve uzun boylu çiçekler oluşturduğu için daha çok iç mekânda değerlendirilmektedir. Beyaz, pembe, kırmızı ve ara renklerde çiçeklere sahip olan bitkinin, son yıllarda ıslah firmaları tarafından geliştirilmiş çok farklı renkte ve boylarda çeşitleri bulunmaktadır. Bir bitkide yaklaşık 20-30 kadar çiçek sapı geliştirmekte, sap ucunda meydana gelen meyve kapsülünde 20-70 arasında tohum oluşmaktadır. Bitki, tohumla üretilebildiği gibi yumru ile de üretilebilmektedir (1, 3, 4, 5). Ancak ticari üretimlerde tohum ile üretim yöntemi tercih edilmektedir. Ülkemizde de son zamanlarda daha çok tanınmaya başlanan siklamen bitkisi, iç mekânlarda kullanımının yanında, kışları aşırı soğuk geçmeyen bölgelerde dış mekânlarda da değerlendirilmekte ve yaşam alanlarımıza ayrı bir güzellik katmaktadır. Bu yazımızda, yaklaşık 30 yıldır siklamen konusunda ıslah ve yetiştiricilik çalışmaları yürüten Varinova B.V firmasından ıslahçı Mustafa Akça ve Bart Kuijer’in destekleri ile Ege Üniversitesi Bayındır Meslek Yüksekokulunda ortaklaşa yürüttüğümüz çalışmalardan elde ettiğimiz pratik bilgileri siz çiçeksever okurlarımızla paylaşmayı amaçladık. Sağlıklı siklamen üretiminin aşamalarını kısaca aktaracak olursak; Tohum Ekimi, Çimlenme ve Şaşırtma Tohumlar, 264’lük viollere ekim yapıldıktan sonra viyoller nemlendirilir, üst üste konulur ve streç film ile nemini kaybetmiyecek şekilde örtülür. Ayrıca ışığı geçirmeyecek şekilde siyah bir örtü ile üzeri kapatılır. Viyoller 18 derecede ve %95 nemli, karanlık bir ortamda 20-23 gün arasında çimlenme için bekletilir. Bu sürenin daha uzun tutulması istenilmeyen bir durum olan fidelerin aşırı uzamasına neden olur. Çimlenenme sonrası tohumların üzerine nem muhafazası için vermukulit serpilir ve üzeri 14 gün boyunca agril tül örtü ile örtülür. Çimlenmeden sonra ilk yaprakçıkların kaliteli bir şekilde gelişebilmesi için viyollerin nemli tutulmasına özen gösterilir. Fidelerin Saksıya Dikimi İstenilen boyuta ulaşan fidelerin saksıya şaşırtılması aşamasında dikkat edilmesi gereken iki önemli husus bulunmaktadır. Saksı harcının bitkinin sağlıklı gelişimi için uygun hazırlanması ve drenaj deliği olan saksının masa üzerine konulduğunda 3-5 mm. yüzeyden yüksekte olmasıdır. Bu sayede fazla su ortamdan uzaklaştırılabilecektir. Gübreleme Olgun fidelerin saksıya dikilmesinden saksı aralamaya kadar geçen süreçte 1.2 EC’li gübreli su ile sulama yapılmalıdır. Başlangıçta 1.2 EC’li gübreli su 20:20:20 NPK kompeze gübre ile hazırlanması dengeli gübreleme açısından önemli olacaktır. Özellikle sıcak bölgelerindeki yetiştiriciler, başlangıçta vejetatif büyümeye dikkat etmelidirler. Sıcak periyoda arzu edilen güçlü bitki yapısı ile girilmelidir. Aksi takdirde sıcak dönemde bitki büyümesi yavaşlayacak hatta çok sıcak havalarda bitki dormant döneme girecektir. Saksılara şaşırtıldıktan sonra bitkilerin pazara sunumuna kadarki sürede yeni bir gübreleme programı uygulanmalıdır. 15:10:30 NPK kompoze gübreden EC:1.5-1.8 olacak şekilde gübreli su hazırlanmalıdır. Fosfor bitki için önemli bir besin elementidir. Yetiştiriciler özellikle fosfor oranına dikkat etmelidir. Azlığında bitki yeterince kök oluşturamadığı için bitki büyümesinde yavaşlamaya neden olacak, yetersiz bir vejetatif bitki aksamı oluşacaktır. Sulama Siklamen ne çok ne de az sulanmalıdır. Her zaman yeterli oranda sulama yapılmadır. Kök gelişiminin sorunsuz olması için saksı toprağının yeterince neme sahip olması gerekmektedir. Çok nemli ağır topraklı saksılarda bitki kök gelişimi iyi olmayacağından yetiştirilen siklamenlerde büyüme bozuklukları görülecektir. Sulama sonrası saksı ele alındığında aşırı sulanmadığı hissi vermelidir. Sağlıklı bitki gelişiminde alttan sulama yöntemi tercih edilmelidir. Çiçek sektörünün çok ileri seviyelere ulaştığı Hollanda gibi ülkelerde alttan sulama yöntemi oldukça yoğun olarak kullanılmaktadır. Bu sulama yönteminde saksının alt tarafı nemli üst tarafı kuru kalmaktadır. Üstten yapılan yanlış sulama ve yoğun sulamalarda hastalıklar çabuk gelişebilmekte ve sağlıklı bitki eldesi zorlaşmaktadır. Hastalık ve Zararlılarla Mücadele Üretim alanında hijyen son derece önemlidir. Hastalıkların yayılması hijyen koşullarına dikkat edilmesiyle önlenebilir. Bunun yanında zararlılar için tuzakların uygun yerlere asılması gerekir. Düzenli olarak sayım yapılarak üretim alanında zararlı populasyonu kontrol edilmelidir. Hastalık ve zararlılar tespit edildiği takdirde zamanında mücadeleye başlamak başarı açısından önem arzedecektir. Burada dikkat edilmesi gereken konu aynı grupta yer alan kimyasal ilaçların arka arkaya kullanılmamasıdır. Aksi takdirde zararlılara dayanıklılık kazandırılacaktır. İklim Koşulları Siklamen kontrollü seralarda % 65-80 hava nemli, gündüz sıcaklığının 16, gece sıcaklığının 14 derece olduğu ortamlarda kaliteli bir şekilde yetişmektedir. Kaba ve büyük yaprak büyümesini önlemek için sera sıcaklığının 25 derecenin altında tutulması gerekmektedir. Siklamen ışığı seven bir bitki olmasına rağmen yetiştirildiği ortamdaki ışık 30.000 lüx ve üzeri değerlere ulaştığında güneş yanmasından zarar görmemesi için gölgelendirme yapılmalıdır. Saksı Toprağı Üreticiler, saksı toprağı olarak havadar ve suyu kolay drene eden bir karışım kullanmaldırlar. %70 kaliteli torf, %20 kokopit ve % 10 perlit karışımından oluşan uygun ortam tercih edilebilinir. Yetiştirilecek bitkinin çeşit özelliğine bağlı olarak pazarlanabilir hale gelmesi için 25 ile 34 haftalık bir süreye gereksinim duyulmaktadır. Uygun yetiştirme koşullarının sağlanamaması durumunda bu süre daha da uzayabilmektedir. Üretimde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar; • Ekim ve çimlenme: ekimi yapılan viyoller 20-23 gün karanlık, 18 °C ve %95 nemli bir ortamda tutulmalı, 20-23 gün sonra çimlenen tohumların üzeri vermikulit serpilerek üzeri 2 hafta boyunca agril örtü ile örtülmelidir. • Çimlenme sonrası: iyi bir kotiledon gelişimi için yeterince yumuşak bir şekilde (spreyleme) sulama yapılmalı. • Şaşırtma: bu aşamada toprağın nemli olmasına dikkat edilmeli, kötü kök gelişimine neden olacağından aşırı sulamadan kaçınılmalı. • Saksıya dikim: saksı toprağının EC:1 ve PH: 5.8-6.0 olmasına dikkat edilmelidir. Havadar ve drenaji iyi bir harç kullanılmalıdır. Çok derine dikim yapılmamalıdır. • Saksı aralama: zamanında yapılmasına dikkat edilmeli, geç kalınması halinde fungal hastalıkların gelişimine ve bitki formunun bozulmasına neden olacaktır. • İlk çicekler: bitkinin tam formuna kavuşmadığı durumlarda ilk çiçekler kopartılmalıdır. • Pazara sunumu: çiçekli siklamenlerin pazara taşınması sırasında çiçek ve yaprakların kuru olmamasına dikkat edilmeli ve saksı toprağının yeteri kadar neme sahip olması sağlanmalıdır. Kaynaklar: 1. Anonim, 1999. Botanica. 20 Alfred Street, Milsons Point, NSW AUSTRALIA 2061. 2. Anonim, 2013, www.varinova.nl 3. Bonduel P., 1990. Les Plantes Bulbeuses. 17, rue du Montparnasse, 75298 PARIS CEDEX 06. ISBN 2 03 515113-9. 4. Cuisance P., 1971. Les Plantes D’Appartement Larousse. Librarie Larousse, 17, rue du Montparnasse, 75006 PARIS. ISBN 2 03 0747 06 8. 5. Rissel P., 1988. Les Plantes D’Intérieur. Larousse. Librarie Larousse, 17, rue du Montparnasse, 75298 PARIS CEDEX 06. ISBN 2 03 515118-X. Cyclamen, recently more recognition plant in our country beside its use in interior spaces, also used in outdoors except extreme cold winter climates adds beauty to our living space. Plant can also be produced both from seeds and tubers. However, in commercial production “seed method” is preferred.
Paylaş: