KÜLTÜREL PEYZAJ DEĞERLERİNİ KORUMAK İÇİN YENİ BİR YAKLAŞIM: KÜLTÜREL ROTALAR

Doç Dr. Sevgi GÖRMÜŞ

3 Ocak 2018 Çarşamba

Dünyada en önemli endüstri durumuna gelen turizmin ekonomik kalkınma ve istihdam yaratan bir sektör olarak kullandığı temel girdiler doğal ve kültürel değerlerdir. Kültürel değerler yerel, ulusal ve uluslararası düzeylerde turizmin oluşmasında önemli bir role sahiptir. Bu kapsamda geliştirilen "kültürel turizm" kavramı kültürel mirasın turizmin bir nesnesine dönüşmesinde sürdürülebilir hedefini göz ardı etmemek gerektiğine işaret etmektedir. Çünkü turizm kültürel mirasın tanınırlığına katkı sağlarken aynı zamanda tahribine de yol açmaktadır.

 

Turizmin ilgisi ile birlikte  kültür  bir bölgenin tarihsel, kültürel, dinsel ve endüstriyel geçmişinin korunması gerektiğinin tartışılmasında önemli bir güç olmaktadır (Terzić ve Bjeljac, 2016; Terzić  vd., 2014). Kültürel turizm ile insanların geçmiş pratikleri yeniden önem kazanmakta ve insanların tarih ve kültürle ilişkisi yeniden kurulmaktadır. Kültür turizminin popüler olduğu bilinmekle birlikte son yıllarda dünyada turizmin yeni eğilimi doğal ve kültürel mirasın entegre edilmesine yöneliktir (Richards, 2007).  Turizmin küresel eğilimi ile birlikte dünyada kültürel rotalar ve kültürel bölgelerin sayısı giderek artmaktadır (Di Pietro, 2013).  Avrupa'da Viking Rotası, Napolyon Rotası, Don Kişot Rotası, Seramik Rotası, Türkiye'de ise Likya Rotası, Hitit Rotası ve Evliya Çelebi Rotası gibi rotalar hem turizm bölgeleri dışında kalan yerleşimlerin tarihi ve kültürel değerlerini öne çıkarmakta, hem de bu yerleşimlerin turizme yönelik ilgi odakları olmasını sağlayarak kırsal kalkınmaya destek olmaktadır (CRS, 2017).

 

Kültürel rota (miras izi) terimi belirlenen coğrafi alandaki kültürel mirasın ilişkili varlıklarının ve değerlerinin benzersiz inşasıdır. Avrupa'da kültürel rota programına 1954 yılında Paris'te Avrupa Konseyi tarafından Europe "Avrupa devam ediyor" ("Europe continues"/"L'Europe continue") çalışma grubu kapsamında başlanmışsa da Avrupa Kültür Rotaları 1985 yılında Grenada'da geliştirilmiştir. Avrupa Konseyi bu programı Avrupa ülkeleri arasında kültürel mirası paylaşmanın ve komşu ülkelerdeki kültürel izlerle bütünleşmenin ve bu yönde işbirliği geliştirmenin bir aracı olarak değerlendirmektedir. Kültürel rota kavramı 1994 yılında UNESCO Kültürel Miras Komitesi tarafından da kabul edilerek "ülkeler ve bölgeler arasındaki değişim ve çok boyutlu diyalogdan gelen kültürel önemi rota boyunca,  zamansal ve mekânsal olarak görüldüğü ve somut elementlerden oluşan mirasın yolu/izi" olarak tanımlanmıştır.

 

Kültürel rotalar Avrupa Kültür Sözleşmesi (European Cultural Convention; Paris, 1954), Avrupa Peyzaj Sözleşmesi (European Landscape  Convention; Florence, 2000)  ve Toplum İçin Kültür Varlıklarının Değerine ilişkin Avrupa Konseyi Çerçeve Sözleşmesi (Council of Europe Framework Convention on the Value of Cultural Heritage for Society; Faro, 2005) sözleşmeleri kapsamında geliştirilmektedir (www.coe.int, 2017a). Avrupa Kültür Sözleşmesi'nin amacı Avrupa kültürünü devam ettirmek ve AB üye ülkeleri ve komşu ülkeler arasında kültürel çeşitliliğin karşılıklı olarak anlamını artırmaktır. Türkiye bu anlaşmayı 1957'de imzalamıştır. Avrupa Peyzaj Sözleşmesi yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeyde tüm Avrupa'da peyzajları korumak, yönetmek ve planlamak için kamu yetkililerini politikalar ve önlemler almaya teşvik etmektedir. Sözleşme mevcut durumu korumak, yönetmek ve iyileştirmek amacıyla çok önemli özellikleri olan peyzajların esnek bir anlayışla planlanmasına olanak tanımaktadır. Türkiye bu anlaşmayı 2000 yılında imzalamış ancak 2004 yılında yürürlüğe girmiştir. Toplum İçin Kültür Varlıklarının Değerine ilişkin Avrupa Konseyi Çerçeve Sözleşmesi, mirasın bilgi ve kullanımının Evrensel İnsan Hakları Beyannamesi'nde tanımlanan vatandaşın kültürel yaşama katılma hakkının bir parçasını oluşturduğu fikrine dayanmaktadır. Sözleşme' de mirasın insanın gelişimi,  kültürel çeşitliliğin artırılması, kültürlerarası diyaloğun teşvik edilmesi ve sürdürülebilir kaynak kullanımı ilkelerine uygun ekonomik kalkınma modeli için bir kaynak olduğunu belirtilmektedir.

 

Geçmiş yıllarda doğal alanlar için bütünlük kriteri aranırken kültürel alanlar için özgünlük kriteri önemsenmiştir. Ancak son yıllarda kültürel peyzaj kavramı ile birlikte bütünlük kültürel alanlarla ilgili olarak da kullanılmaktadır. Ekolojik bir temeli bütünlük kavramı bir sistemin bileşenleri arasındaki işlevsel ilişkilerin korunmasını ifade etmektedir. Dünya Doğal Miras Alanları, belirli Dünya Mirası değerlerinin korunması için bütünlüğünün şart olduğunu belirtmektedir. Bütünlük, dengeli bir ekolojik sistem, estetik, kültürel, dini veya sanatsal birliği ima etmektedir (Feng, 2005).   Kültürel peyzajda bütünlük ekoloji ile kültür arasındaki ara yüzün kesişimin devamlılığına katkı sağlayabilir. Kültürel rotalar sözü edilen ara yüzün devamlılığının yanı sıra geleneksel ekoloji, mühendislik ve yapı bilgisi de dahil olmak üzere tüm kültürel uygulamalarının bütünlüğünü dikkate alan dinamik bir yaklaşım sağlamaktadır.

Kültürel bir rotanın belirlenmesinde belirli tema kapsamında birbiriyle ilişkili maddi (somut) ve maddi olmayan (somut olmayan) kültürel ve tarihsel değerlerin envanterinin yapılması, coğrafi yerlerinin tanımlanması ve nokta ya da çizgi ile işaretlenmesi gerektirmektedir. Bir süreklilik oluşturan farklı veri setleri bir tema kapsamında rota olarak birleştirilmektedir   (Sugio, 2005).  

 

Kültürel rotalar belirlenen özelliklerine göre aşağıda belirtildiği gibi sınıflandırılmaktadır  (Suárez-Inclán Ducassi, 2005):

● Bölgesel kapsamına göre: yerel, ulusal, bölgesel, kıta veya kıtalararası.

● Kültürel içeriklerine göre: belirli bir kültür bölgesi içinde veya kültürel değerlerin oluşumunda veya evriminde karşılıklı etkilenme sürecini paylaşan farklı coğrafi alanlar

● Hedefleri veya işlevlerine göre: sosyal, ekonomik, politik veya kültürel. Bu özellikler çok boyutlu bir bağlamı da paylaşabilirler .

● Zamansal kullanım sürelerine göre: Sosyo-ekonomik, siyasi ve kültürel değişimlerin etkisi ile  artık kullanılmayanlar

● Yapısal konfigürasyonlarına göre: doğrusal, dairesel, haçvari, radyal veya ağ.

● Coğrafik konumlarına  göre: kara, su, karma veya diğer fiziksel ortamlar

 

 

Çizgisel olarak ifade edilen rotalar doğrusal, kuşak, ağ, döngüsel ve küme mekânsal kurgu formuna göre tanımlanmaktadır.  Rotalar A ve B teması (Şekil 1) ile sınıflandırılmaktadır.

 

Şekil 1. Tematik rota sınıflaması 

A teması tarihsel bir dönemde belirli bir amaca yönelik kullanılmış rotaları B teması ise kültürel ve doğal mirası kullanarak turizmin geliştirilmesi, kalkınmanın desteklenmesi ve miras korunması gibi amaçlarla günümüzde yaratılan rotaları ifade etmektedir (Çizelge 1).

Kültürel Rotalar

 

A.

B.

 

Tarihin Bir Döneminde Özel Bir Amaç İçin Kullanılmış Rotalar

Kültürel Mirasın Ve Peyzajın Kullanılması Ve Turizm Faaliyetlerinin Tanıtımına, Sürdürülebilir Kalkınmanın Sağlanmasına, Doğal Ve Kültürel Mirasın Korunmasına Yönelik Günümüzde Tanımlanan Rotalar

 

A.1

A.2

B.1

B.2

B.3

Tipler

  • Ticaret Rotaları
  • Hac Rotaları
  • Göç Rotaları
  • Askeri Rotalar
  • Tarihte Önemli Bir Oynayan Kişilerin Rotaları
  • Tarihi Rotalar
  • Tarihi Ve Doğal Rotalar
  • Doğal Rotalar

Genel Özellikler

  • Tarihin Bir Döneminde Düzenli Olarak Kullanılmış;

o    Kültürel Mübadeleler Ve Seyahatler

o    Nüfus Hareketleri

o    Zamanda Ve Mekânda Süreklilik

  • Rota, Kullanımı İçin İyi Tanımlanmış Bir Amacının Olduğu Kendi Dinamik Ve Tarihi İşlevselliğine Sahiptir.
  • Hem Somut Hem De Somut Olmayan Öğelerin Var Olması
  • Keşifler Ve İşgaller Gibi Özel Bir Amaç İçin Yapılan Seyahatlerin Sadece Fiziksel Yolları
  • Tarihin Bir Dönemi Boyunca Haraketliliği Olmayan Nüfus Ve Kültürel Değişimler
  • Günümüze Uyarlanmış; Tarihsel Ve Kültürel Mirasla Tanımlanan / Gerçek Ya Da İdeal Bağ İle İlişkili Tematik Materyal
  • Tarihin Bir Döneminde Düzenli Kullanılmamış Rota

 

 

  • Günümüze Uyarlanmış; Tematik Olarak Gerçek Veya İdeal Bağ İle İlişkili Bir Coğrafyanın Hem Tarihsel Hem De Doğal Öğeleri İle Tanımlanan
  • Hem Tarihsel Hem De Doğal Öğelerin Gözlemlenmesi, Ayrıca Doğa Yürüyüşü, Dağcılık Vb. Açıkhava Sporlarının Yapılması

Doğa Yürüyüşü, Dağcılık, Bisiklet Binme, Binicilik, Kano Sporu Vb. Gibi Açıkhava Sporlarının Yapılması İçin Özel Ama.

Örnekler

Örneğin:

  • İpek Yolu
  • Baharat Yolu
  • The Santiago De Compostela Hac Rotaları
  • Via Maris ( Antik Mısır'ı Erken Tunç Çağının Başlangıcından İtibaren Suriye, Anadolu Ve Mezopotamya'daki Kuzey İmparatorluklarına (Günümüzde İran, Irak Ve Türkiye) Bağlayan Tarihi Ticaret Yolu)
  • İstiklal Yolu

Örneğin:

  • İbrahim'in Rotası
  • Evliya Çelebi'nin Yolu
  • Aziz Paul Yolu
  • Büyük İskender'in Rotası
  • 19. Yüzyıl Seyyahlarının Rotaları

Örneğin:

  • Avrupa Endüstriyel Miras Rotası
  • Avrupa Gotik Tuğla Mimarisi Rotası
  • Mozart Rotası
  • İstanbul'un 100 Rotası

Örneğin:

  • Likya Yolu
  • Don Kişot Rotası
  • Hitit Yolu
  • Frig Yolu

Örneğin:

  • Avrupa Uzun Mesafe Bisiklet Yolları
  • Apalaş Ulusal Manzaralı Yürüyüş Patikası (Georgia/Abd)
  • Yenice Orman Patikaları
  • Küre Dağları

     Türkiye'de Kültürel Rotalar

Türkiye'de kültür rotaları Sivil Toplum Kuruluşları ve belediyeler aracılığıyla oluşturulmaktadır (Çizelge 2) . Kültürel rotaların insan doğa ve tarih arasında kurduğu köprünün farkında olarak yerel yönetimlerin bu konuda çaba göstermesi önemlidir. Ayrıca bu rotaların insan sağlığını iyileştirdiği ve sosyalleşmeyi geliştirdiği yapılan akademik çalışmalarda da vurgulanmaktadır.

 

Çizelge 2. Türkiye'de yerel, ulusal ve uluslararası rotalar (Kültür Rotaları Derneği, 2017, Nilüfer Belediyesi, 2017, İzmir Büyükşehir Belediyesi, 2017; Trakya turizm, 2017;  Mezopotamya, 2017

Kültürel Rota

Tema /Aktivite

İlgili Kurum

Düzey

Hz. İbrahim Yolu

Tarih, inanç

Kültür Rotaları Derneği

Uluslararası

Sultanlar Yolu

Doğa, tarih

Kültür Rotaları Derneği

Uluslararası

Via Egnatia

Kültür, barış

Kültür Rotaları Derneği

Uluslararası

Likya Yolu

Kıyı, bisiklet

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Aziz Paul Yolu

Doğa, tarih, at binme

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Evliya Çelebi Yolu

Tarih, bisiklet, at binme

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Karia Yolu

Kıyı, tarih

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Kaçkarlar

Doğa

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Frig Yolu

Tarih, bisiklet

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Hitit Yolu

Tarih, bisiklet

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Gastronomi Yolu

Bisisklet

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Ağrı Dağı

Doğa

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Küre Dağları

Doğa

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

İstiklal Yolu

Bisiklet

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Sarıkamış Parkurları

Doğa, bisiklet

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

İki Deniz Arası

Seyir

Kültür Rotaları Derneği

Ulusal

Trakya Rotaları

Tarih, doğa, inanç, kültür

Çok paydaşlı

Bölgesel

Mezopotamya rotaları 

Tarih, kültür, inanç, doğa, gastronomi, kent

GAP bölge kalkınma idaresi

Bölgesel

Mysia Yolları

Doğa, bisiklet, Yürüyüş, kamp

Bursa Nilüfer Belediyesi

Yerel

Yarımada Gezi Rotaları

Tarih, doğa, yürüyüş, bisiklet,

zeytin, bağ

İzmir Büyükşehir Bel

Yerel

 

 

Kültürel rota ile ilgili kurum ve kuruluşlar,  belirledikleri kültürel rotanın Avrupa Kültür rotası olması için Avrupa Konseyi'ne başvurmaktadır. Konsey rotayı "Kültürel Rotalara İlişkin Genişletilmiş Kısmi Anlaşması'nda (Enlarged Partial Agreement on Cultural Routes)  belirlediği ilkeler kapsamında değerlendirerek "Avrupa Kültür Rotası Sertifikası" vermektedir. Hâlihazırda Türkiye'nin ilişkili olduğu Avrupa kültürel rotaları şunlardır: Viking rotası (1993), Fenikeliler Rotası (2003), Zeytin Rotası (2005), Avrupa Tarihi Termal Kasabalar Rotası (2010), Yahudi Mirası Avrupa Rotası (2004), Avrupa Seramik Rotası (2012) (Şekil 2) (www.culture-routes.net, 2017; www.coe.int, 2017b) 

Şekil 2. Türkiye'nin ilişkili olduğu Avrupa Kültür Rotaları  www.culture-routes.net, 2017

 

Gerek küresel, gerekse ulusal ölçekte turizm,  miras ve kimlik arasındaki etkileşimin olumlu yönde seyri için önemli bir fırsat olarak görülen kültürel rotalar gittikçe önem kazanmaya başlamıştır. Bundan hareketle Bartın Üniversitesi ve Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı işbirliği ile kültürel rota yaklaşımı Batı Karadeniz Bölgesi'nde yer alan doğal ve kültürel peyzaj değerleri ile önemli bir il olan Bartın ili genelinde "Ekorota Bartın: Doğal ve Kültürel Koridorların Haritalanması" ( Görmüş vd. 2016)  Projesi kapsamında değerlendirilmiştir. Aşağıda aktarılan bilgiler bu proje kapsamında geliştirilen verilere dayanmaktadır.   Bartın ili bütününde koruma statüsüne sahip alanlar, doğal varlık değerleri ve kültürel varlık değerlerine ilişkin doğal ve kültürel değerlere ait envanter GPS ve Coğrafi Bilgi Sistemleri aracılığıyla alansal, çizgisel ve noktasal olarak belirlenmiştir.

Bartın'da rota planlamasında yönlendirici olan doğal değerler (dağlar, vadiler, akarsular, şelaleler, mağaralar, kayalıklar, ormanlar ve yaban hayatı), kültürel değerler (Arkeoloji, geleneksel sivil mimari, dini yapılar, kırsal yaşam kültürü, somut olmayan kültür miras) ve tarihi değerlerin (tarihi yollar ve yol anıtları)  bağlantılığı ve bu değerlerin geleneksel yaşamla teması özellikle önemsenmiştir. Rota kurgusu coğrafi konuma temelinde deniz, kıyı, dağ ve nehir temaları (Şekil 3) kapsamında geliştirilmiştir.     

Şekil 3.  Coğrafi karakteristerik yapıya göre belirlenen tema

 

B temasında B2 (tarihi ve doğal rotalar) ve B3 (doğal rotalar) olarak nitelendirilebilecek 6 adet  ana rota (Şekil 4)  ve bu rotalara bağlı ikincil rotalar ve bağlantılar belirlenmiştir.   

Şekil 4. tarih ve doğanın kesiştiği 6 adet rota

 

Rotaların isimleri yer isimlerinden hareketle tanımlanmıştır: Parthenios Rotası, Amastris Rotası, Kromna Rotası, Bartın Küre Rotası, Ulus Küre Rotası ve Karaca Rotası (Şekil 5).  

Şekil 5. Bartın'ın  kültürel rotaları

 

 

Son söz yerine;

Kültürel rotalar kültürel mirası korumak, doğal ve kültürel değerleri bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmek için yeni bir perspektif sunmaktadır. 1980' li yıllarda Avrupa'da başlayan ve dünyada giderek popüler olan kültürel rota yaklaşımı değerli kültürel ya da doğal kaynaklara sahip gelişmekte olan ülkelerde ya da az gelişmiş bölgelerde turizmin gelişmesi için çok önemli bir fırsat olarak yorumlanabilir. Ayrıca bu değerler arasında bütüncül bir yaklaşımla geliştirilen ağlar, bağlantılık oluşturduğu için koruma planlamasının başarısının artmasına katkı sağlayabilir. Örneğin; Likya yolu üzerinde çok sayıda korunan alan (Xhantos-Letoon Dünya Miras Alanı, Kaş-Kekova Özel Çevre Koruma Bölgesi, Patara Özel Çevre Koruma Bölgesi, Beydağları Milli Parkı, kentsel sit alanları arkeolojik sit alanları ve doğal sit alanları) bulunmaktadır. Bartın il bütününde yapılan rota planlamasında da doğanın, kültürün ve tarihin bağlantılığı önemsenmiştir. Bu nedenle tüm ana ve ara rotaların  Küre Dağları Milli Parkı ile ilişkilendirilmesi  hedeflenmiştir.

Eryurt ve Clow' a (2016) göre, Türkiye'de farkında olunmayan kültürel miras değerleri nedeniyle özellikle son yıllarda sorumlu turizme olan ihtiyaç artmaktadır. Çünkü turizm planlaması kısa vadeli yatırımlar doğrultusunda gerçekleşmektedir. Üstelik kalkınma amaçlı yapılan yol çalışmaları, HES, taş ocakları ve barajlar kültürel miras değerlerine ciddi zararlar vermektedir. Bu nedenle kültürel rota anlayışı ülkemizdeki varlıkları korumak için benimsenebilir önemli bir yaklaşımdır.

 

Teşekkür: Batı Karadeniz Kalkınma Ajansı (BAKKA) ve Bartın Üniversitesi  tarafından desteklenen Ekorota Bartın: Doğal ve Kültürel Koridorların Haritalanması" projesi kapsamında birlikte çalıştığım ekip arkadaşlarıma, proje iştirakçileri temsilcilerine, BAKKA uzmanlarına, Çekül Vakfı'na ve Eskiz Peyzaj'a; bu yazının hazırlanması sırasında görüş aldığım Kate Clow'a (Kültür Rotaları Derneği) ve Esra Karakaş' a (ÇEKÜL Vakfı) değerli katkıları için çok  teşekkür ederim.

 

Kaynaklar

CRS, 2017. Culture Routes in Turkey-Long Distance Hiking Trails for All. Culture Route Society can be reached from http://cultureroutesinturkey.com. Accessed on 06.02.2016

Di Pietro, L., Mungion, R. G., Renzi, M.F. (2013) Cultural technology district: a model for local and regional development, Current Issues in tourism, Vol. 16, Issue 1, pages 1-17.Harrison, J. (1997) Museums and touristic expectations. Annals of Tourism Research, Vol. 24 (1), pp. 23- 40.

Eryurt, H., Clow, K. Kültür Rotaları Rehberi. Kültür Rotaları Derneği,  ISBN: 978-0-9571547-3-5, İstanbul.

Feng, Jing (2005) UNESCO's efforts in identifying the World Heritage significance of the Silk Road. In: 15th ICOMOS General Assembly and International Symposium: ‘Monuments and sites in their setting - conserving cultural heritage in changing townscapes and landscapes', 17 - 21 oct 2005, Xi'an, China.

Görmüş, S., Atmiş, E., Özkazanç, N.K., Günşen, H.B.,  Artar, M. 2016. Ekorota Bartın: Doğal ve Kültürel Koridorların Haritalanması. Bartın Üniversitesi Yayınları No: 26, Orman Fakültesi Yayınları No: 11. Stil Matbaacılık, İstanbul

İzmir Büyükşehir Belediyesi, (2017). Yarımada Gezi Rotaları, http://rota.yarimadaizmir.com/tr/anasayfa?AspxAutoDetectCookieSupport=1

Karataş, E., 2011.  "The Role of Cultural Route Planning in Cultural Heritage Conservation: The Case of Central Lycia." ODTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, Mimarlık Bölümü, Restorasyon Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi.

Kültür Rotaları Derneği, 2017. http://cultureroutesinturkey.com/tr/

Mezopotamya, (2017).  Mezopotamya rotaları http://mezopotamya.travel/index.php/tr

Nilüfer Belediyesi, (2017). Mysia Yolları,  http://www.nilufer.bel.tr/haber-4756-doga_ve_spor_tutkunlari_mysia_yollarinda_bulustu

Richards, G. (2007, ed.): Cultural Tourism: Global and local perspectives. New York: Haworth Press.

Suárez-Inclán Ducassi, Maria Rosa (2005) A new category of heritage for understanding, cooperation and sustainable development. Their significance within the macrostructure of cultural heritage. The role of the CIIC of ICOMOS: Principles and methodology. In: 15th ICOMOS General Assembly and International Symposium: ‘Monuments and sites in their setting - conserving cultural heritage in changing townscapes and landscapes', 17 - 21 oct 2005, Xi'an, China. [Conference or Workshop Item]

Sugio, Kunie (2005) A consideration on the definition of the setting and management/protection measures for cultural routes. In: 15th ICOMOS General Assembly and International Symposium: ‘Monuments and sites in their setting - conserving cultural heritage in changing townscapes and landscapes', 17 - 21 oct 2005, Xi'an, China. [Conference or Workshop Item]

Terzić, A.,  Bjeljac, Ž.(2016). Cultural Routes- Cross borde tourist Destinations within Southeastern Europe. Forum geografic. Studii și cercetări de geografie și protecția mediului Volume XV, Issue 2 (December 2016), pp. 180-188 (9) http://dx.doi.org/10.5775/fg.2067- 4635.2015.041.d

Terzić, A.,  Bjeljac, Ž., Jovičić, A.,  Penjišević I., (2014). Cultural Route and Ecomuseum Concepts as a Synergy of Nature, Heritage and Community Oriented Sustainable Development Ecomuseum „Ibar Valley" in Serbia. European Journal of Sustainable Development 3 (2) 1-16. Doi: 10.14207/ejsd.2014.v3n2p1

Trakya turizm, (2017). http://trakyaturizmrotasi.com/tr/

www.coe.int, (2017a) Complete list of the Council of Europe's treaties.  https://www.coe.int/en/web/conventions/full-list/-/conventions/treaty/176).

www.coe.int, (2017b). http://www.coe.int/en/web/cultural-routes/turkey

www.culture-routes.net, 2017  (http://culture-routes.net/cultural-routes/interactive-map, http://culture-routes.net/sites/default/files/EICR_29-factsheet_eng-fr.pdf,    

 

Cultural routes in Turkey are established through by NGO's and municipalities. It is important that local governments make an effort in this regard with aware of the bridge that established by cultural routes between people, nature and history. It is also emphasized in academic studies that these routes improve human health and improve socialization.

Toplam 0 Yorum

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır. Neleri kabul ediyorum: ip adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle pa ylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.

Yorum Yaz