BİNGÖL’DE SÜS BİTKİSİ OLARAK KULLANILABİLME POTANSİYELİ OLAN BAZI DOĞAL BİTKİLER

Doç. Dr. Ömer KILIÇ

4 Ocak 2018 Perşembe

Doğal türler, alanda insan etkisi altında kalmadan doğal koşullar altında yayılış gösteren bitkiler olup, doğal türler bitkisel tasarımda kullanılmasının düşük bakım maliyetleri, sağlıklı bitki dokusu, ekstrem iklim koşulları tolere etme gibi pek çok avantajları bulunmaktadır. Bu noktada pek çok doğal türün sahip olduğu estetik değerlerin ortaya konulması ve süs bitkisi olarak kullanılabilirliğinin belirlenmesi önemlidir. Doğal bitkilerin peyzaj çalışmalarında kullanılması, hem ekolojik açıdan hem de kentlere kimlik kazandırma açısından önemli bir avantaj sağlamaktadır. Bingöl'de yetişen bazı doğal türlerin peyzaj tasarımında süs bitkisi olarak kullanılabilirliğini belirlemek amacı ile yapılan bu çalışmada, süs bitkisi olarak kullanılabilme potansiyeli olan yirmi bitki taksonunun görsel kaliteleri tespit edilerek fotoğraflanmıştır. Sonuç olarak, doğal olarak yetişen bu türlerin, peyzaj çalışmalarında egzotik türler yerine süs bitkisi olarak kullanılmaları çok önemlidir. Doğal türlerin kullanımı uzun vadede su gibi doğal kaynakların korunması yanında iklim değişikliğine karşı sürdürülebilir bir alternatif sunacaktır.

 

ETNOBOTANİK

 

Tarihin ilk çağlarından beri insanlar çevresinde yetişen bitkilerden başta besin kaynağı olmak üzere çok çeşitli amaçlarla yararlanmışlardır ve böylece bitkilerin yerel halk tarafından kullanımını konu alan etnobotanik bilimi de doğmuştur. Zamanla insan ihtiyaçlarına ve gözlemlerine bağlı olarak bitkilerden yararlanma ve bitkilerin insan yaşamındaki rolü daha da artmıştır. Bitkiler insan ve çevresinin ayrılmaz öğelerinden biri ve canlıların zaruri gereksinimlerinden olup, çoğu zaman insanların yaşadığı yapısal çevreler ile doğa arasında bir bağ da oluştururlar. Etnobotanik çalışmalarından da görüleceği üzere, geçmişten günümüze bitkilerin gıda, yakacak, tıbbi ve süs gibi kullanım özellikleri bilinmekle birlikte, özellikle insan yaşantısına ve konforuna olan katkısından dolayı süs bitkileri bitkisel tasarım uygulamaları ile yaşam mekanlarına taşınarak günlük yaşantımıza girmiştir. Süs bitkileri şekil, form, renk ve estetik özellikleri ile öne çıkan otsu ve odunsu bitkiler olup, bu bitkiler çağlar boyu insanoğlunun acılarını ve sevinçlerini sembolize etmiş ve aynı zamanda teselli kaynağı olmuşlardır. Son yıllarda doğal çevreden hızla uzaklaşıp kendi oluşturduğu yapay çevrede yaşamaya başlayan insanlar, doğaya olan özlemini onu korumaya ve doğa ile iç içe olabilecekleri mekânları tercih etme şeklinde göstermeye başlamışlar ve böylece kentin açık yeşil alan sistemine katkıda bulunan ve rekreasyonel faaliyetlere olanak sağlayan kentsel yeşil alanların önemi de daha iyi fark edilmiştir (Konaklı & Önder, 2005). Kentsel yeşil alanlar insanlara sağladıkları temiz hava, bol güneş ve serbest hareket etme imkânı ile toplum için daha sağlıklı, dengeli, stres atıcı, yenileyici, ruhsal ve bedensel açıdan faydalı bir ortam oluşturmaktadır (Smardon, 1990). Yöresel bitkiler yerel çevre koşullarına en iyi uyum sağlayan bitki türleridir ve her şeyden önce geniş ekolojik ölçeklerde yöresel bitkilerin plantasyonu doğal canlı topluluklarının yaşamına önemli katkılar sağlar. Yöresel bitkilerin peyzaj ve bahçelerde kullanılması ile peyzajda çeşitlilik, gen kaynaklarının muhafazası, depolama maliyetlerinin azalması, erozyonun engellenmesi gibi birçok hususlarda avantaj sağlanmaktadır. En önemli avantajı ise peyzajda kullanılan bitki türlerinin doğadan toplanmasından doğan zarar azalmaktadır.

Günümüzde birçok ülkede yöresel bitki türlerinin kullanımına yönelik eğilimler artmakta, yabancı menşeli bitki girişi sınırlandırılarak yöresel bitki türlerinin kullanımını teşvik etmek amacıyla çeşitli düzenlemeler yapılmaktadır (Ceylan, 2004). Özellikle süs bitkisi olarak kullanılabilme potansiyeli olan bitkiler dekoratif, estetik ve fonksiyonel özellikleriyle canlı ve çevresini bezeme, yapı ve mekân oluşturma öğeleri (Pamay, 1992) olup, bu tür bitkiler kullanıldıkları mekânları daha yaşanılabilir, güzel vakit geçirilebilir ve ortamı daha canlı hale getiren bitkiler olup, insanların doğaya yaklaşmasında ve doğaya karşı pozitif tutum sergilemesinde etkin rol alırlar. Bitkiler renk, doku, çizgi, ölçü gibi estetik özelliklerinin yanı sıra, kullanıldıkları mekâna kimlik kazandırıcı, kent ekolojisine olumlu katkı sağlayıcı, eğimli alanların stabilizasyonu, yer örtücü, gürültü, hava ve görüntü kirliliği gibi çevresel kirliliklerin önlenmesi gibi birçok işleve sahiptir. Bitkiler kullanılarak insan ihtiyaçları doğrultusunda yeni mekanların oluşturulmasına dayanan bitkisel tasarım, yapılar dışında kalan çevremizi en iyi nasıl kullanacağımız konusunda bize yardım edip, burada ağaç, çalı, yer örtücü gibi farklı özellikteki bitki türleri ana materyali oluşturur ve böylece bitkisel tasarım ile bitkilerin fonksiyonel ve estetik özelliklerinin kullanılarak yeni rekreasyon alanları oluşturulur. Peyzaj ve çevre düzenlemeleri uygulamalarında en önemli konulardan biri görsel kalitenin arttırılması, kent estetiğinin güzelleştirilmesi, binaların kitle etkisinin kırılması, insanlara daha yaşanabilir, stres atıcı, rahatlatıcı ve huzur verici ortamların hazırlanmasıdır. Bitkisel tasarımda yerel ve doğal türlerin kullanımı ile yapı kitleleri ile doğal çevre arasındaki uyum desteklenerek, görsel çevre kalitesinin artması yanında çevre bütünlüğünün sağlanması da mümkün olmaktadır (Karagüzel & Atik, 2008). Peyzaj uygulamalarında bakım maliyetlerinin azaltılması, sağlıklı bir bitki dokusu sağlaması, yerel çevreye uyum, daha doğal bir ortam oluşturma, çevre kalitesinin iyileştirilmesi gibi nedenlerle süs bitkisi olarak kullanılma potansiyeli olan doğal türlerin kullanılması büyük önem taşımaktadır. Özellikle bitkisel tasarım uygulamalarında ekolojik, estetik, ekonomik faydaları yanında doğal bitki türlerinin hastalık ve zararlılar ile tuz, düşük ve yüksek sıcaklık ve kuraklık gibi çevresel stres faktörlerine daha dayanıklı ve adaptasyonu da daha iyidir. Bu açıdan karasal iklimin hakim olduğu Bingöl'de kurağa ve soğuğa dayanıklı doğal türlerin süs bitkisi olarak kullanımlarının belirlenmesi önemlidir.

Bu çalışmada Bingöl örneğinde yirmi bitki taksonunun tasarım uygulamalarında süs bitkisi olarak kullanılma potansiyelleri belirlenerek önerilerde bulunulmuştur. Ayrıca bu çalışma ile park girişi, yürüyüş yolu, oturma mekanı, su kenarı gibi farklı fonksiyon alanlarında kurağa ve soğuğa dayanıklı, estetik özelliklerin öne çıktığı ve aromatik özelliğe sahip doğal türlerin bitkisel tasarımda kullanım potansiyelinin ortaya koyulması hedeflenmektedir. Araştırma sonuçlarının, doğal türlerin peyzaj uygulamalarındaki yerinin ve öneminin anlaşılmasına katkı sağlaması beklenmektedir.

 

 

MATERYAL ve METOT

 

Bu çalışmanın ana materyalini Bingöl Merkez, Dikme Köyü ve çevresinde doğal alanlarda yetişen ve süs bitkisi olarak kullanılma potansiyeli olan yirmi bitki taksonu oluşturmuştur (Tablo 1). Bingöl Merkez-Dikme Köyü ve çevresinden süs bitkisi olabilecek potansiyele sahip olan bitkiler 2015-2016 yıllarının vejetasyon dönemlerinde toplandı, fotoğraflandı, herbaryum tekniğine uygun şekilde kurutuldu ve teşhisleri bitki taksonomistleri Ş. Yıldırımlı ve Ö. Kılıç tarafından Flora of Turkey (Davis, 1965-1985) eserleri kullanılarak yapıldı. Bitki materyalleri Bingöl Üniversitesi Park-Bahçe Bitkileri Bölümü'nde ve Yıldırımlı Herbaryum'unda muhafaza edilmektedir. Bitkilere ait özellikler Tablo 1'de, fotoğrafları ise Şekil 1'de görülmektedir.

Familya

Latince İsmi

Bitki Boyu     (cm)

Hayat Formu ve Özelliği

Türkçe İsmi

Görsel Değeri

Asteraceae

Inula helenium subsp. orgyalis

100-120

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Koca Andızotu

Altın sarısı renkli tüpsü ve dilsi çiçekleri

ve kapitula yapısı

Lamiaceae

Salvia sclarea

70-90

İki veya çok yıllık otsu yer örtücü.

Paskulak-Arı otu

Panikulat, çok ve gövdeyi sarıcı,

pembemsi beyaz çiçekleri

Lamiaceae

Lamium garganicum subsp. reniforme

10-40

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Ballıbaba

Morumsu salgı tüylü morumsu

beyaz çiçekleri

Lamiaceae

Marrubium astranicum subsp. astranicum

50-70

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Mor Yayotu

Eflatunumsu  mor renkli çiçekleri

ve yumuşak uzunca tüylü yapısı

Liliaceae

Tulipa armena var. armena

5-10

Çok yıllık geofit yer örtücü.

Lale

Kırmızı renkli gösterişli çiçekleri

Fabaceae

Lotus gebelia var. anthylloides

10-45

Çok yıllık geofit yer örtücü.

Gül Gazelboynuzu

Eflatun pembemsi renkli korollaları

Lamiaceae

Stachys lavandulifolia var. lavandulifolia

10-30

Çok yıllık çalımsı yer örtücü.

Tüylü Çay

Eflatun renkli çiçekleri, tüylü yapısı

ve aromatik özelliği

Lamiaceae

Thymus kotschyanus var. kotschyanus

5-7

Çok yıllık çalımsı yer örtücü.

Kekik

Beyazımsı eflatun renkli çiçekleri

ve hoş kokusu

Lamiaceae

Scutellaria orientalis subsp. bicolor

5-30

Çok yıllık çalımsı yer örtücü.

Alaca Kaside

Sarımsı çiçekleri ve tüpsü korolla yapısı

Hypericaceae

Hypericum scabrum

10-50

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Kantaron

Şemsiyemsi salkım parlak sarı renkli

çiçek durumu

Brassicaceae

Aethionema speciosum subsp. speciosum

10-20

Çok yıllık çalımsı yer örtücü.

Som Kayagülü

Pembemsi beyaz genellikle tek gövde

üstünde bulunan toplu çiçekleri

Brassicaceae

Aethionema armenum

10-20

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Taşçantası

Tek veya dallanarak yükselen gövde üst tarafında

yoğunlaşan gösterişli pembe renkli yoğun çiçekleri

Paeoniaceae

Paeonia mascula subsp. mascula

40-80

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Ayı gülü

Gösterişli büyük ebatta ve kırmızı renkli çiçekleri

Asteraceae

Tanacetum zahlbrucneri

20-40

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Özge Pireotu

Dallanmış gövde yapısı ve sülfür sarısı kapitula

durumundaki çiçekleri

Lamiaceae

Prunella vulgaris

7-30

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Gelincikleme otu

Menekşemsi lilak renkli çiçekleri

Caryophyllaceae

Silene compacta

100-110

İki yıllık otsu yer örtücü.

Kanlıbasıra otu

Dik yükselen gövdesi ile kapitula şeklinde

toplanmış açık pembe renkli çiçekleri

Orchidaceae

Dactylorhiza osmanica var. anatolica

30-90

Çok yıllık geofit yer örtücü.

Osmanlı Salebi

Pembe - beyazımsı renkli çiçekleri

Boraginaceae

Myosotis alpestris subsp. alpestris

10-35

Çok yıllık otsu yer örtücü.

Dağ minesi-Unutmabeni

Mavi renkli korollası

Asparagaceae

Puschkinia scilloides

5-10

Çok yıllık geofit yer örtücü.

Karsümbülü

Salkım durumunda bulunan  morumsu

beyaz renkli çiçekleri

Caryophyllaceae

Saponaria prostrata subsp. anatolica

5-8

Tek yıllık otsu yer örtücü.

Ana sabunotu

Şemsiyemsi salkım durumunda yoğun

gül pembesi  renkli çiçekleri

 

TARTIŞMA ve SONUÇ

 

Yöresel bitkiler yerel çevre koşullarına en iyi uyum sağlayan bitki türleridir ve bitkilendirme çalışmalarında bu türlerin kullanımının bir çok ekolojik, ekonomik ve estetik faydaları vardır. Çiçek, meyve, biçim, doku, renk, koku gibi her bitki türünün doğal yapısında var olan özellikler tasarımcılar tarafından tasarı öğesi olarak değerlendirilmesi halinde, bitkisel peyzaj düzenleme sanatından söz edilebilir. Bitki tasarım ilkeleri form, renk, doku, hareket, ışık, gölge özellikleri ile ilişkilidir (Aslanboğa, 2002). Doğal bitkilerin peyzaj alanlarında kullanılmalarının birçok avantajları olup, her bölgenin yöresel bitkilerinin peyzaj alanlarında kullanılması, yeşil alan tasarım ve uygulama başarısı, kalitesi ve güvenilirliği artırıp; doğal bitkilerin peyzaj alanlarında kullanılması aynı zamanda o bölgenin iklim ve kültürel koşullarının bir göstergesi olmaktadır. Doğal ortamdaki bitkiler yabancı kökenli ve kültür bitkilerine oranla ekolojik şartlara daha dayanıklıdırlar ve uygun biçimde dikildiklerinde bölgesel iklim değişikliklerinden daha az etkilenip, toprak verimliliğine katkıda bulunup, erozyonu azaltıcı özellikleri de bulunmaktadır (Borgmann & Rodwald, 2002).

Bu çalışmada yirmi bitki taksonunun renk, form, doku, canlılık, etkileyicilik ve büyüleyicilik özellikleri olup, görsel değeri olan bu özellikler Tablo 1'de görülmektedir. Bitkilerin peyzaj düzenlemelerinde kullanımı konusunda daha önce yapılmış olan çalışmalar (Turgut et al., 2012; Köse & Atik, 2013; Bekçi & Taşkan, 2013) bitkisel tasarımda tercih edilen bitkilerin renk form doku değerlerinin yüksek olması oluşturulan bitki kompozisyonlarında tercih edilme sebebi olmaktadır. Çalışmamızda Dactylorhiza osmanica var. anatolica, Tulipa armena var. armena ve Puschkinia scilloides farklı özelliklerinden dolayı (Tablo 1) süs bitkisi olarak kullanılma potansiyeli yüksek olan bitkiler arasındadırlar. Geofit olarak adlandırılan soğanlı, yumrulu ve rizomlu bitki türleri bakımından da oldukça zengin bir floraya sahip olan ülkemizde bu tür soğanlı bitkilerin peyzaj çalışmalarında çok sıklıkla kullanıldığı görülmekte ve daha çok doğal yayılış alanlarından toplanan bu bitkiler pek çok sektörde kullanılmaktadır. Çoğunluğu Liliaceae, Iridaceae, Amaryllidaceae familyasına ait olan geofit bitki türleri, dünyada süs bitkisi olarak yaygın bir şekilde kullanılmaktadır (Arslan & Yanmaz, 2010). Ülkemiz tıbbi ve aromatik bitkilerin varlığı konusunda önemli bir potansiyele sahiptir. Bu bitkiler tedavi edici ve aromatik özelliklerinin yanı sıra dekoratif özellikleri ile bitkisel tasarım uygulamalarında da kullanılan türlerdir. Söz konusu bitkiler yaprak formu, rengi ve tekstür özelliğinin değişken; meyvelerin ilgi çekiciliği ile bitkisel tasarım çalışmalarına estetik ve işlevsel açıdan büyük katkılar sağlamaktadırlar. Peyzaj çalışmalarında önemli bir yere sahip olan aromatik ve kokulu bitkiler ülkemizde daha çok Lamiaceae familyasında bulunmaktadır. Lamiaceae familyasında olup, görsellik ve aromatik özellikleri yönünden Marrubium astranicum subsp. astranicum, Prunella vulgaris, Lamium garganicum subsp. reniforme, Scutellaria orientalis subsp. bicolor, Salvia sclarea, Stachys lavandulifolia var. lavandulifolia ile Thymus kotschyanus var. kotschyanus bitkileri etkileyicilik ve kokusu için süs bitkisi olarak kullanılabilme potansiyeli olan bitkiler arasındadır (Tablo 1). Ayrıca Lamiaceae türleri gerek geniş alanlarda yayılma özelliklerinden dolayı gerekse su isteklerinin az olması sebebiyle peyzaj tasarımlarında sıkça kullanılabilecek türler arasındadır. Myosotis L. türleri de peyzaj çalışmalarında sıkça kullanılan bitkiler arasında olup (Turgut et al., 2013) mart, nisan ve mayıs aylarında çiçeklenmektedir. Çalışmamızda da Myosotis alpestris subsp. alpestris bitkisi renk, form, doku, canlılık ve büyüleyicilik bakımından süs bitkisi olarak kullanılma potansiyeli yüksek olan bitkiler arasında görülmektedir. Saponaria prostrata subsp. anatolica dikkat çekici çiçekleriyle örtü bitkisi olarak kullanılabilir. Bingöl'ün bazı kesimlerinde doğal görülen Paeonia mascula subsp. mascula ve Aethionema armenum bitkileri, renkleri, canlılık ve büyüleyicilikleriyle oldukça dikkat çekmekte ve bu özelliklerinden dolayı da önemli görsel değere sahiptirler. Tanacetum zahlbrucneri, Hypericum scabrum ve Lotus gebelia var. anthylloides türlerinin kurağa dayanımı yüksek olan doğal bitkilerle oluşturulan kompozisyonlarda kullanılabilme potansiyelleri vardır. Inula helenium subsp. orgyalis ve Silene compacta taksonları estetik özellikleri ile ön plana çıkan doğal bitkilerle oluşturulan kompozisyonlarda kullanılabilirler. Ayrıca bu ismi geçen 20 adet bitkinin çiçeklenme zamanlarının farklı olması, ilkbahar aylarından sonbahar aylarına kadar, çiçek etkisi görülmesi bakımından da çiçek parterleri, saksılar gibi peyzaj unsurlarında uzun süreli renkli görüntünün hakim olmasında ve tekdüzeliğin kırılmasında etkili olacaktır. Renk, doku, koku gibi özellikleriyle hem duyulara hitap edecek hem de mekanı egzotik bitkilerin sitüasyon uyumsuzluğundan kurtararak, yörenin doğal güzellik değerlerini gözler önüne serecektir. Daha kimlikli kentler oluşturulmasına ve kentin var olan doğal kimliğinin korunmasına katkı sağlayacak, kırsaldan kente geçişe kademeli bir özellik kazandırarak tampon vazifesi üstlenecektir.

Sonuç olarak, doğal bitki türlerinin tanıtımı, kullanımı ve üretimine yeterince önem verilmeli, tasarım ve planlamaya yönelik çalışmalarda yöresel bitki türlerini daha çok tercih etmeliyiz. Ayrıca doğal bitki türlerinin açık ve yeşil alanlarda kullanımına yönelik olarak yapılan araştırmaların pratiğe aktarılması için piyasada bu konuya ilişkin çalışanların istek ve gereksinimleri dikkate alınmalı, böylelikle araştırma sonuçlarının uygulamaya katkısı sağlanmalıdır. Bingöl sahip olduğu doğal bitki potansiyeli yönünden oldukça zengin bir çeşitliliğe sahip olmasına rağmen, bu potansiyelin ekonomik olarak değerlendirilmesi konusunda yetersizdir. Doğal bitki örtüsünün başta peyzaj olmak üzere pek çok alanda kullanılabileceği dikkate alınarak yapılabilecek ekonomik değerlendirmeler ilin kalkınmasında önemli olacaktır.

 

 

 

KAYNAKLAR

 

Arslan, M., Yanmaz, R., 2010. Use of Ornamental Vegetables, Medical and Aromatic Plants in Urban Landscape Design, Proceedings of the Second International Conference On Landscape and Urban Horticulture. Volume 1, Acta Horticulturae 881, the Netherlands.

 

Aslanboğa, İ., 2002. Odunsu Bitkilerle Bitkilendirmenin İlkeleri. Ege Ormancılık Araştırma Müdürlüğü, İzmir, 128.

 

Bekci, B., Taşkan, G., 2013. Bitkilendirme Tasarım Kriterleri Bağlamında Doğal Türlerin Kentsel Boşluk Alanlarında Değerlendirilmesi. Artvin Çoruh Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi, 14: 113-125.

 

Borgmann, K.L., 2002. Rodwald A. D., Butterfly Gardens. Extension Fact Sheet, 1-4.

 

Ceylan G., 2004. Dış Mekân Süs Bitkileri ve Peyzajda Kullanımları, İstanbul.

 

Davis P.H., 1965-1985. Flora of Turkey and the East Aegean Islands, Edinburgh University Press. 1-9.

 

Karagüzel O., Atik M., 2008. Dış Mekan Süs Bitkileri ve Temel Özellikleri. Akdeniz Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Yardımcı Ders Kitapları, Antalya, 11: 127s.

 

Konaklı N., Önder S., 2005. Arboretum kavramı ve Selçuk Üniversitesi, Kampus Alanı İçin Arboretum Oluşturulması Üzerine Bir Araştırma, Selçuk Üniversitesi, Ziraat Fakültesi Dergisi, 19: 16-29.

 

Köse, S., Atik, M., 2013. Bitkisel Peyzaj Tasarımında Renk ve Form; Çınar (Platanus Orientalis) ve Sığla (Liquidambar orientalis) Kullanımında Peyzaj Mimarlığı Öğrencilerinin Tercihleri. Artvin Çoruh Üniversitesi, Orman Fakültesi Dergisi, 14: 13-24.

 

Pamay, B., 1992. Bitki Materyali I. Ağaç ve Ağaççıklar. Uycan Matbaası, İstanbul.

 

Smardon, R.C., 1990. Perception Aesthetics of the Urban Environment: Review of the Role of Vegetation, Landscape and Urban Planning, Elsevier Science Publication, B.V., Amsterdam, 105-120.

 

Turgut, H., Karaşah, B., Erdoğan, A., Yaman, Y.K., Eminağaoğlu, Ö., 2013. Artvin ili Çevresinde Bulunan Bazı Doğal Bitkilerin Süs Bitkisi Olarak Kullanılabilirliğinin Belirlenmesi, V. Süs Bitkileri Kongresi, Yalova.

 

Turgut, H.Ö., Atabeyoğlu, H., Yılmaz, M.A., 2012. Evaluating Different Planting Design Compositions For Visual Landscape Quality in Street Planting. Artvin Çoruh Ünv., Orman Fakültesi Dergisi,13: 49-66.

 

 

 

Makaleye katkı sağlayanlar:

 

Ahmet CAF

Bingöl Üniversitesi

 

Ayşenur AKBANA

Bingöl Üniversitesi

 

Müge YURTCAN

Bingöl Üniversitesi

 

 

Toplam 0 Yorum

Küfür, hakaret içeren; dil, din, ırk ayrımı yapan; yasalara aykırı ifade ve beyanda bulunan ve tamamı büyük harflerle yazılan yorumlar yayınlanmayacaktır. Neleri kabul ediyorum: ip adresimin kaydedileceğini, adli makamlarca istenmesi durumunda ip adresimin yetkililerle pa ylaşılacağını, yazılan yorumların sorumluluğunun tarafıma ait olduğunu, yazımın, yetkililerce, fikrim sorulmaksızın yayından kaldırılabileceğini bu siteye girdiğim andan itibaren kabul etmiş sayılırım.

Yorum Yaz