PROJELER YAPI VE PEYZAJ MİMARINA EŞ ZAMANLI GİTMELİ

15 Aralık 2015 Salı
PROJELER YAPI VE PEYZAJ MİMARINA EŞ ZAMANLI GİTMELİ

 

 

İzmir Peyzaj Mimarları Odası Başkanı Yerlikaya, "Bir parsel yapı mimarına giderken peyzaj mimarına da eş zamanlı gitmelidir ve yapı mimarı bina kalitesini oturtup bunu peyzaj mimarına vermelidir" dedi

 

 

TMMOB Peyzaj Mimarları Odası İzmir Şube Başkanı Özay Yerlikaya, peyzajın bir yapının dışında kalan tüm öğeleri içerdiğini belirterek inşaat projelerinde Peyzaj Mimarlarının önemli bir yer tuttuğunu söylüyor. Şube Başkanı Yerlikaya, "Bir parsel yapı mimarına giderken peyzaj mimarına da eşzamanlı gitmelidir ve yapı mimarı bina kitlesini oturtup bunu peyzaj mimarına vermelidir. Bu aşamadan sonra diğer meslek disiplinleriyle koordine olarak alan kararları vermesi gereken kişi Peyzaj Mimarıdır" görüşünü savunuyor. Özay Yerlikaya ile peyzaj ve inşaat kavramları üzerine konuştuk.

 

 

 

1.)    2000'lerin başından itibaren büyük bir ivme kazanan yapılaşmanın, ülkemizde bilinirliği düşük olan peyzaj mimarisi ve peyzaj mimarlığının disiplin ve mesleklerinin tanıtımında etkili olduğunu söyleyebilir miyiz? Bu durumla birlikte başka etkenler de olmuş mudur?

 

Peyzaj Mimarlığı meslek disiplini dünyanın en saygın mesleklerinden birisidir. Ülkemizde de 47 yıldır Peyzaj Mimarı yetiştirilmektedir. Peyzaj Mimarları Odası da 1994 yılında kurulmuş ve 21 yıldır mesleki faaliyetleri yürüten kamu kurumu niteliğinde bir meslek örgütüdür. Tüm bu bilgiler ışığında Peyzaj Mimarlığı mesleğinin bilinilirliğini konuşuyor olmak ülkemiz açısından son derece üzücü bir durumdur. Bugün ‘Yaşadığınız her yerde biz varız' sloganı tesadüf olarak söylediğimiz bir söz değildir. İçerisinde yaşadığımız koşullara baktığınızda Peyzaj Mimarlarını yeterince tanımadan ve onlara olması gereken yetki ve sorumluluklar verilmediği için gelinen noktayı görürsünüz.

Diğer bir ifadeyle aslında onlarca yıllardır rantı merkeze alan ve yaşamı (sadece insan yaşamı değil, tüm yaşam biçimlerini) yok sayan yapılaşmaların bir sonucunu yaşamaktayız. Fazladan elde edilecek 1 kat ya da 1 m² için feda edilemeyecek yer yoktur. Bu anlayışla yıllarca yüz yüze geldik biz. Anlayış bu olunca da yapılaşmayı gerçekleştirenler peyzaj kelimesinden hep kaçtılar. Onlar için peyzaj feda edilebilecek birkaç m² ya da kaybedilecek para olarak görüldü. Ama yıllar geçtikçe görülmeye başlandı ki çok yanılıyorlar. Planlamalar da ekolojiyi ve peyzaj karakteristik özellikleri dikkate almayan anlayış, estetikten yoksun yapılar ve onların çevreleri, cetvel artığı yeşil alanlar her yerde sağlıksız ve çirkin kentlerle karşılaşmamıza neden oldu.

 

2.)    Durum ne zaman değişti?

Türkiye dışına seyahat eden, fuarlarla tanışan Türk müteahhitler 2000'li yılların sonuna geldiğimizde yanlış bir şeyler yaptıklarını fark etmeye başladılar. Evet, en lüks banyo, mutfak, geniş yaşam odaları yaptılar ama binadan dışarı çıkınca insanların gördüğü manzaraya çare bulamadılar ve Peyzaj Mimarlarıyla tanışmaya başladılar. Aynı şekilde özellikle yerel yöneticiler, kardeş şehirler ilan edip onları ziyaret ettikçe, medeni ve gelişmiş ülkeleri gördükçe anladılar ki, park yapmak yeterli bir aksiyon değil. Altyapı, meydanlar, rekreasyon alanları, atık toplama ve bertaraf alanları, kıyılar, sulak alanlar kısaca ‘Kamunun yaşadığı her yer' peyzaj mimarlığı meslek disiplinin ilgi alanıdır. Ve yerel yöneticilerimiz de yavaş yavaş Peyzaj Mimarlarıyla tanışmaya başladı.

 

3.)    Bu tanışma başarılı oldu mu?

Yukarıda söylediğim gibi bunu konuşuyor olmak son derece üzülecek bir konu olsa da mesleğin tanınma süreci halen daha devam etmektedir. Bu noktada yaşanan yapılaşma sürecinin katkısı, ne yazık ki, rant uğruna insana özgü ve uygun olmayan yaşam alanlarına neden olmak, insan-doğa etkileşimini koparmak olmuştur. Bu yanlış uygulamalar peyzaj mimarlığına duyulan ihtiyacı arttırmış, bu artan ihtiyaç aslında peyzaj mimarlığının tanınırlığının artmasına neden olmuştur.

 

PEYZAJ SADECE BİTKİSEL ALAN DEĞİLDİR

 

4.)     Önceleri konut pazarlama yöntemi olarak inşaat mühendisliği/müteahhitliğe ait terminolojiden faydalanırken şu an ekoloji, botanik, ve peyzaj sahalarına ait terminolojiye bir geçiş söz konusu. Yatırımcı şirketler bu reklam/pazarlamanın altını doldurabiliyor mu?

 

Özellikle son yıllarda, konut satmanın mutfak, banyo ve yaşam alanlarından geçmediğini kavrayan uygulayıcılar peyzaj terminolojilerinden faydalanmaya başladılar. Bir kısmı doğru kişilerle çalışarak bunun altını doldurabildiyse de maalesef bir kısmı hem bundan faydalanıp hem de bu işi ekonomik yük olarak görmeye devam ettiği için lansmanını yaptığı şekilde teslim edemedi uygulamalarını. Bir kısmı da yine yasal bazı zorunluluklardan projelendirmeler yaptı ama uygulama aşamasında bunlara uymadılar.

 

5.)    Peyzaj neden bu kadar önemli?

Bir kere şunu net bir şekilde ifade edelim; ‘Peyzaj' bir yapının dışında kalan tüm öğeleri içerir. Yani yollar, duvarlar, altyapı, aydınlatma elemanları, yeşil çatı ve yeşil duvar uygulamaları, otopark alanları, spor alanları, aktivite alanları, yeşil alanlar, sulak alanlar, vs. Bir parsel yapı mimarına giderken peyzaj mimarına da eşzamanlı gitmelidir ve yapı mimarı bina kitlesini oturtup bunu peyzaj mimarına vermelidir. Bu aşamadan sonra diğer meslek disiplinleriyle koordine olarak alan kararları vermesi gereken kişi Peyzaj Mimarıdır.

Ayrıca günümüzde çok sayıdaki büyük ölçekli projeye baktığımızda yine son derece yapay ve insanı diğer doğal yaşam ortamlarından uzaklaştıran, izole eden uygulamaların ağırlıkta olduğunu görüyoruz. Bu noktada yine doğru bir ekolojik yaklaşımdan söz etmek mümkün değildir. İnsan doğası diğer canlılarla birlikteliğe ihtiyaç duymaktadır. Şimdiki sözde ekolojik anlayışta ise yine rantı merkeze alan, insanı sıkışmış kentler içindeki sözde doğal alanlara hapseden bir anlayıştır. Bu nedenle bir önceki dönemden daha farklı bir yaklaşımın yerleştiğini söylemek mümkün değildir. Amaç daha çok, insanların doğaya duyduğu özlemi kullanarak daha fazla rant elde etme çabasıdır denilebilir belki.

Dolayısıyla çoğu zaman bahsettiğiniz terminolojinin altı çoğunlukla doldurulamamaktadır. Yoksa şu kadar m² peyzaj alanı diyor, ama biz bakıyoruz peyzaj alanı derken neden bahsettikleri de belli değil. Dolayısıyla yanlış kullanılıyor peyzaj kelimesi. Peyzaj kelimesinin bitkisel alan olmadığını öğrenmemiz gerekiyor yani önce.

 

6.)     Kamu yatırımlarını hariç tutarsak, başta İstanbul olmak üzere ülke genelinde peyzaj uygulamalarını dolayısıyla da bitkisel ve diğer yapısal materyal üretimlerini "gri yatırımlar" besliyor diyebilir miyiz?

 

Günümüzde ülkemizdeki en güçlü lokomotiflerden birisi inşaat sektörü olarak görülmekle birlikte, inşaat sektörünün bir ekonomiyi tek başına geliştirmesinin mümkün olmadığını belirtmek gerekir. Bir ekonomi inşaat sektörü ile canlı tutulabilir ancak, AR-GE, teknoloji ve üretim faaliyetleri ile desteklenmemesi çok ciddi sıkıntıları beraberinde getirebilir. Özellikle yakın zamanda yaşanan küresel ekonomik krizin temelinde inşaat sektörünün irrasyonel büyümesi gelmiştir. Diğer bir ifadeyle, inşaat sektöründe yaşanacak sınırsız ve kontrolsüz bir büyüme, ekonomik olduğu kadar toplumsal ve çevresel yıkımları da beraberinde getirecektir ve bunun örnekleri de ne yazık ki yaşanmaktadır.

Dolayısıyla rant odaklı inşaat sektörüne bir kurtarıcı gözüyle bakmak, ne yazık ki doğru değildir. Bununla birlikte, günümüzde inşaat sektöründeki hareketlilik pek çok alanı olduğu gibi Peyzaj Mimarlığı alanını da besler durumdadır. Ama uygulamaların bu şekliyle devam ettirilmesi durumu bu hareketliliğin sürekliliğini tehlikeye atmaktadır.

 

 

President of Chamber of Landscape Architects Izmir Branch Mr. Özay Yerlikaya mentioned that landscape contains all the items outside the building. While a construction plot going to ask to an architect it should go simultaneously to a landscape architect also, and after preparation of building details by architect, they should leave the area to landscape architects.' He said.